Tiểu đường tuýp 1 và tiểu đường tuýp 2 có cơ chế bệnh sinh, triệu chứng khác nhau nên phác đồ điều trị cũng có sự khác biệt. Phân biệt sai loại tiểu đường có thể dẫn tới hậu quả cực kỳ nghiêm trọng, đặc biệt là nguy cơ hôn mê đối với người tiểu đường tuýp 1. Trong bài viết dưới đây, HelloType1 sẽ giúp bạn so sánh tiểu đường tuýp 1 với tiểu đường tuýp 2 để bạn dễ dàng nhận diện bệnh của mình cũng như có cách điều trị và quản lý bệnh hiệu quả hơn. 

Cơ chế bệnh sinh của tiểu đường tuýp 1 và tiểu đường tuýp 2

Tiểu đường tuýp 1 thiếu insulin gần như tuyệt đối, trong khi tiểu đường tuýp 2 vẫn còn insulin (Nguồn: Internet)

Để hiểu tại sao đường huyết tăng cao, bạn cần nhìn vào mối quan hệ giữa tuyến tụy và các tế bào trong cơ thể:

Cơ chế bệnh sinh tiểu đường tuýp 1 - Tuyến tuỵ ngừng sản xuất insulin gần như hoàn toàn

Ở tiểu đường tuýp 1, hệ miễn dịch của cơ thể tấn công và phá hủy tế bào beta của tụy - vốn là nơi sản xuất insulin, dẫn tới thiếu hụt insulin hoàn toàn. Không có insulin đồng nghĩa với glucose trong máu không thể vào tế bào để tạo năng lượng, từ đó dẫn đến tình trạng tăng đường huyết nghiêm trọng.

Vì vậy, tiểu đường tuýp 1 thường được gọi là đái tháo đường phụ thuộc insulin. Bệnh nhân tiểu đường tuýp 1 phải tiêm insulin suốt đời để duy trì đường huyết ổn định.

Cơ chế bệnh sinh tiểu đường tuýp 2 - Tế bào giảm hấp thu glucose

Khác với tiểu đường tuýp 1, tuyến tụy ở người tiểu đường tuýp 2 ban đầu vẫn hoạt động bình thường, thậm chí là làm việc quá tải. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở các tế bào đích (cơ, mỡ, gan).

Theo đó, các tế bào này trở nên "trơ" hoặc kháng lại tác động của Insulin. Dù Insulin có mặt trong máu, tế bào không tiếp nhận Glucose như bình thường. Tình trạng này khiến tuyến tụy nỗ lực tiết nhiều Insulin hơn để bù đắp, lâu dần dẫn đến suy kiệt. Kết quả là đường bị ứ đọng trong lòng mạch, gây ra các tổn thương hệ thống.

So sánh tiểu đường tuýp 1 với tiểu đường tuýp 2

Dưới đây là bảng so sánh ngắn gọn tiểu đường tuýp 1 và tiểu đường tuýp 2 để quý bạn đọc dễ hình dung:

Trên thực tế, có rất nhiều lầm tưởng tai hại giữa tiểu đường tuýp 1 và tuýp 2, dẫn đến bệnh nhân được chẩn đoán nhầm và thực hiện sai phác đồ điều trị. Dưới đây là một số quan niệm sai lầm phổ biến:

• Chỉ người thừa cân, béo phì mới bị tiểu đường tuýp 2: Đây là quan niệm không hoàn toàn đúng. Có khoảng 20% người tiểu đường tuýp 2 có cân nặng bình thường. Mặt khác, tiểu đường tuýp 1 vẫn có thể xảy ra ở người thừa cân, béo phì.

• Trẻ em mới bị tiểu đường tuýp 1: Không hoàn toàn đúng. Tiểu đường tuýp 1 vẫn có thể khởi phát ở người lớn (thường bị nhầm với tuýp 2). Trong khi đó, tiểu đường tuýp 2 lại đang có xu hướng trẻ hoá do lối sống hiện đại, ít vận động ngày nay.

• Tiểu đường tuýp 2 nhẹ hơn tiểu đường tuýp 1: Đây là quan niệm cực kỳ nguy hiểm, bởi lẽ hai loại bệnh này đều dẫn đến biến chứng nghiêm trọng khác nhau cho cơ thể nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Tuýp 1 hay tuýp 2 – loại nào nguy hiểm hơn?

Hai loại tiểu đường đều có mức độ nguy hiểm như nhau và cần được chẩn đoán, điều trị kịp thời để tránh những biến chứng nguy hiểm đến tính mạng:

Tiểu đường tuýp 1 – Nguy hiểm từ những biến chứng cấp tính

Do thiếu Insulin tuyệt đối, người bệnh tiểu đường tuýp 1 đối mặt với nguy cơ nhiễm toan Ceton (DKA). Đây là tình trạng máu bị nhiễm acid nặng, có thể gây hôn mê và tử vong chỉ trong vài giờ nếu không được cấp cứu kịp thời.

Tiểu đường tuýp 2 – Nguy hiểm từ những biến chứng mạn tính

Tiểu đường tuýp 2 giống như một "kẻ giết người thầm lặng". Bệnh diễn tiến âm thầm qua nhiều năm và thường gây biến chứng mạn tính theo thời gian như:

• Biến cố tim mạch: Nhồi máu cơ tim, đột quỵ.

• Suy thận cấp và mạn tính.

• Tổn thương mắt và hệ thần kinh ngoại biên: Mù loà, loét bàn chân do tiểu đường,…

Tại sao điều trị sai tuýp tiểu đường gây hậu quả nghiêm trọng? 

Sự nhầm lẫn trong chẩn đoán tiểu đường có thể dẫn đến những kịch bản tồi tệ như:

• Nhầm bệnh nhân tuýp 1 thành tuýp 2: Người bệnh chỉ được cho uống thuốc mà không tiêm Insulin, dẫn đến đường huyết tăng cao không kiểm soát, đẩy bệnh nhân vào tình trạng nhiễm toan Ceton tử vong.

• Nhầm bệnh nhân tuýp 2 thành tuýp 1: Lạm dụng tiêm Insulin quá liều ngay từ đầu khi chưa cần thiết có thể gây hạ đường huyết đột ngột, đe doạ tính mạng của người bệnh.

Do đó, để phân biệt chính xác loại tiểu đường, bạn không nên chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng mà còn phải thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu như định lượng Peptide C hoặc kiểm tra kháng thể tự miễn theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Hy vọng bài viết so sánh tiểu đường tuýp 1 với tiểu đường tuýp 2 trên đây đã giúp bạn phần nào phân biệt được hai loại bệnh tiểu đường phổ biến này. Nếu thấy bài viết hay và bổ ích, hãy chia sẻ cho bạn bè và người thân cùng biết nhé!