Sống chung với Đái tháo đường típ 1 (T1D) đã là một “công việc toàn thời gian”. Khi kèm thêm các bệnh mạn tính khác, hành trình ấy giống như cầm một tấm bản đồ liên tục thay đổi.

Anita từ Indonesia hiểu rõ con đường này. Với sự chân thành, can đảm và mạnh mẽ, cô ấy bước tiếp trên một hành trình chưa bao giờ dễ dàng.

1. T1D thật khó, nhưng bạn còn mạnh mẽ hơn.

T1D vốn đã đủ thử thách, nhưng đôi khi nó còn kéo theo những “người bạn” tự miễn khác.

Theo Popoviciu và cộng sự (2023), nhiều người sống với T1D cũng mắc thêm các bệnh lý liên quan đến tự miễn, ảnh hưởng đến cảm giác cơ thể, nhu cầu điều trị và chất lượng cuộc sống lâu dài.

Một số tình trạng thường gặp bao gồm:

- Bệnh Celiac (vấn đề tiêu hóa liên quan đến gluten)

- Bạch biến (mất sắc tố da do phản ứng tự miễn)

- Viêm dạ dày tự miễn (tổn thương lớp niêm mạc dạ dày)

- Các bệnh lý thấp khớp (ảnh hưởng đến cơ hoặc khớp)

- Các rối loạn nội tiết như bệnh tuyến cận giáp

2. Những điều ít ai nói về việc sống chung với nhiều bệnh lý cùng lúc

Hãy tự hỏi: sống với T1D đã đủ khó rồi, đúng không?

Giờ hãy thêm hen suyễn, bệnh Celiac và đau khớp vào nữa. Đó là một “cấp độ khó” hơn nhiều.

Gặp gỡ Anita Sabidi. Được chẩn đoán T1D từ năm 1998, cô ấy còn phải quản lý bệnh Celiac, viêm khớp dạng thấp và hen suyễn — tất cả trong khi vẫn sống tích cực và đầy kiên cường.

“Quản lý tất cả những điều này nghĩa là tôi phải kiểm tra đường huyết, ăn không gluten, dùng thuốc chống viêm và lên kế hoạch theo tình trạng hen suyễn của mình. Mỗi bệnh lý lại ảnh hưởng lẫn nhau, nên việc tự chăm sóc giống như một trò chơi chiến lược toàn thời gian.”

3. Cuộc sống hằng ngày của Anita: Khi nào, làm gì, và như thế nào

Khi thuốc hen làm tăng đường huyết:

“Thuốc hen của tôi có chứa steroid, làm đường huyết tăng cao. Khi đường huyết tăng, hệ miễn dịch của tôi yếu đi và tôi rất dễ bị nhiễm trùng. Đôi khi tôi phải dùng bình oxy cả ngày chỉ để dễ thở hơn.”

Khi các bác sĩ phối hợp như một đội:

“Bác sĩ nội tiết của tôi là người dẫn dắt vì T1D là bệnh lý chính của tôi. Các bác sĩ chuyên khoa khác phối hợp cùng nhau. Tôi rất yêu đội ngũ y tế của mình! Họ đều ở cùng một bệnh viện nên việc trao đổi rất thuận lợi. Điều đó giúp tôi rất nhiều.”

Điều giúp cô tiếp tục bước tới:

“Dù có nhiều thử thách, tôi đã học được cách hiểu rõ cơ thể mình hơn — và điều đó khiến tôi mạnh mẽ hơn.”

Tác động của bệnh tự miễn và mạn tính lên đường huyết:

“Thật lòng mà nói, chúng có ảnh hưởng. Thuốc điều trị hen hoặc đau khớp, đặc biệt là steroid, có thể làm đường huyết tăng cao. Ngay cả khi tôi kiểm soát T1D rất tốt, chỉ cần một đợt bùng phát của bệnh khác là mọi thứ bị đảo lộn. Mỗi ngày đều là câu chuyện điều chỉnh, theo dõi và học cách lắng nghe cơ thể của mình.”

Cách cô ấy xoay xở với nhiều loại thuốc:

“Nó giống như quản lý một lịch trình hằng ngày. Mỗi loại thuốc đều có thời điểm và yêu cầu riêng. Có thuốc phải uống cùng thức ăn, có thuốc thì không. Một số loại có thể ảnh hưởng đến đường huyết, trong khi vài loại thì không hề. Tôi luôn phối hợp chặt chẽ với bác sĩ và dược sĩ để giữ mọi thứ trong trạng thái cân bằng.”

Tại Indonesia, điều này thường đồng nghĩa với việc đến các trung tâm y tế cơ bản (puskesmas), vốn phổ biến hơn nhưng hạn chế về bác sĩ chuyên khoa. Từ đó, tôi thường được chuyển tuyến lên bệnh viện loại A hoặc B để được chăm sóc chuyên sâu hơn.

Điều quan trọng nhất là gì?

“Khi cơ thể gửi tín hiệu ‘Tôi quá tải rồi’, tôi lắng nghe. Đó là lúc tôi dừng lại và xem xét lại mọi thứ.”

Ngay cả những “chiến binh” cũng có giới hạn. Đây là cách Anita đối diện khi mọi thứ trở nên quá sức.

4. Khi mọi thứ trở nên quá sức

“Ai cũng sẽ đến lúc như vậy. Khi điều đó xảy ra, tôi quay về những điều căn bản. Không cần hoàn hảo — chỉ cần thực tế và biết tự thương mình.”

Đây là cách cô ấy “quay về những điều căn bản”:

Giảm tinh bột khi cần làm dịu đường huyết.

Ở trong nhà vào những ngày ô nhiễm cao để bảo vệ phổi.

Sử dụng bình oxy khi việc hô hấp trở nên khó khăn.

Dùng gậy hỗ trợ hoặc xe lăn khi cơn đau khớp bùng phát.

Ưu tiên các bữa ăn đơn giản, tự nấu, cân bằng theo phong cách châu Á — như tempeh hoặc đậu phụ với rau hấp, hoặc canh cá.

Chọn các món nhẹ nhàng và bổ dưỡng như nước dùng trong, mì shirataki hoặc gạo có chỉ số đường huyết thấp. Một số người khác dùng mì Nhật dạng gelatin hoặc gạo lứt.
Qua quá trình thử nghiệm và điều chỉnh, Anita đã tìm được nhịp sống phù hợp — những thói quen giúp cô giữ vững sự ổn định, ngay cả trong những ngày khó khăn nhất.

5. Một lịch trình mẫu hữu ích

Dưới đây là những gì hiệu quả với cô ấy:

Ngủ đủ và ngủ chất lượng.

Uống nhiều nước.

Vận động cơ thể theo cách an toàn và phù hợp với bạn.

Quản lý căng thẳng trong khả năng tốt nhất có thể.

Ưu tiên các thực phẩm đơn giản và giàu dinh dưỡng.

Duy trì đều đặn việc dùng thuốc và các buổi tái khám.
Những thói quen hằng ngày này tạo nên một nền tảng vững chắc mà không cần đến các phương pháp điều trị tốn kém.

Bạn vẫn tự hỏi liệu cuộc sống có thể trọn vẹn dù mang theo nhiều bệnh lý như vậy không?

6. Tôi vẫn có thể sống một cuộc đời trọn vẹn chứ?

“Chắc chắn rồi. Như vậy cũng ổn. Tôi chỉ cần có kế hoạch dự phòng và tìm sự hỗ trợ khi cần.”

“Tôi tìm thấy niềm vui trong những chiến thắng nhỏ. Và tôi luôn mạnh mẽ, đặc biệt là vì các con của tôi. Trong văn hóa của chúng tôi, gia đình là trên hết. Cuộc chiến của tôi bây giờ không chỉ vì bản thân — mà còn vì các con. Đó là lý do khiến tôi tiếp tục bước về phía trước.”

Khi mọi người hỏi liệu có thể tránh được các bệnh tự miễn khác hay không, Anita chia sẻ: “Một số thì có thể? Nhưng không phải tất cả các bệnh tự miễn và mạn tính đều có thể phòng ngừa. Gen, căng thẳng và môi trường đều góp phần.”

Nhưng điều hữu ích nhất là luôn cảnh giác. Tầm soát sớm. Xây dựng một đội ngũ hỗ trợ bạn.

“Tôi đã chấp nhận rằng mình có những bệnh lý này. Thay vì chống lại chúng, tôi chọn sống hòa hợp. Không phải vì điều đó dễ dàng, mà vì tôi muốn sống tốt — cho bản thân và cho gia đình mình.”

Khuyến nghị tầm soát

Người sống với T1D được khuyến nghị tầm soát sớm các bệnh lý tuyến giáp tự miễn và các vấn đề tự miễn khác ngay sau chẩn đoán, và tiếp tục tầm soát định kỳ — đặc biệt khi xuất hiện triệu chứng hoặc dấu hiệu cảnh báo (Mục 4: Đánh giá y khoa toàn diện và bệnh đi kèm, 2024).

GỬI ĐẾN BẤT KỲ AI ĐANG ĐỌC NHỮNG DÒNG NÀY: CUỘC SỐNG LUÔN ĐÁNG TRÂN TRỌNG.

Nếu Anita có thể sống tốt cùng T1D, bệnh tự miễn và các bệnh mạn tính, bạn cũng có thể.

Hãy tiếp tục… bởi vì… BẠN… LÀM ĐƯỢC.