១. ស្ត្រេសវិជ្ជមាន ឬ​ស្ត្រេសអវិជ្ជមាន?

អ្នកណាក៏ធ្លាប់​មានអារម្មណ៍ស្ត្រេសតប់ប្រមល់ដែរត្រូវអត់? ​ហ្នឹងហើយ! ស្ត្រេសគ្រប់តែគ្នាហ្នឹង តែថ្ងៃនេះ​យើង​មកចែករំលែកបទពិសោធន៍ល្អៗ ដែល​បងប្អូនយើង​អាច​អនុវត្តបាន ហើយ​បាន​ផលខ្ពស់។ គួរធ្វើម៉េចខ្លះទៅអ៊ីចឹង?

អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO, ២០២២) បាន​បកស្រាយ​ថា ​ស្ត្រេស​ជាអារម្មណ៍តានតឹងផ្លូវចិត្ត ឬការព្រួយបារម្ភ ដែលកើតឡើងពេលប្រឈមមុខនឹងស្ថានការណ៍លំបាក។ គ្រប់គ្នា​អាច​មាន​វិធីផ្សេងៗ​គ្នា​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ស្ត្រេស ប៉ុន្តែ​រាល់​ការ​ឆ្លើយតប ត្រឡប់​ទៅនឹង​បញ្ហា​នេះ​ ច្បាស់​ណាស់​វា​នឹង​ជះផល​ទៅ​ដល់​សុខភាពទាំងផ្លូវ​កាយ​និងផ្លូវចិត្ត។

ការរស់នៅជាមួយជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) បើធៀបទៅ​ដូចជា​គីឡូ ឬកម្រិតជាតិស្ករ​ក្នុង​ឈាម​អ៊ីចឹង មាន​​ឡើងចុះ។ មានថ្ងៃមានកម្លាំងពលំ​ពេញប៉ិប ហើយ​ពេលខ្លះ​អស់កម្លាំងពីខ្លួន​រលីង​ហ្មង​ក៏​មាន។ ការ​ប្រែប្រួល​នេះ ​ជាបន្ទុកផ្លូវ ពេល​គិត​ដល់​ការ​គ្រប់គ្រងជាតិស្ករក្នុងឈាម ការលៃកម្រិតអាំងស៊ុយលីនឲ្យត្រូវ​ទៅ​តាម​ស្ថានភាព ការរៀបចំរបបអាហារ និងហានិភ័យផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែង។

Diabetes distress គឺជាបញ្ហាផ្លូវអារម្មណ៍​ដែល​មាន​ទំនាក់ទំនង​​ផ្ទាល់នឹងការគ្រប់គ្រងជំងឺទឹកនោមផ្អែម (Poole & Hackett, ២០២៤)។ បើ​ T1D មាន​បញ្ហានេះ​កើត​ឡើង​ ​វាអាចបង្កឲ្យមានអារម្មណ៍តានតឹង​​ ខកចិត្ត ឬអស់កម្លាំង​រលីង​ពី​ខ្លួន នោះ​មិនមែន​ដោយសារ​តែ​យើង​តស៊ូលែងរួចនោះទេ ​ប៉ុន្តែដោយសារ​តែ​ទឹកនោមផ្អែមហ្នឹង​ វា​​ពិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងតែម្ដង​ក្នុងស្ថានភាព​បែបនេះ។

រឿងស្ត្រេស​ ការពិត​កើតឡើង​សឹងតែរាល់ថ្ងៃ ពិសេស​ស្ត្រេសដែល​ឧស្សាហ៍​កើត​ឡើង​ចំពោះអ្នករស់នៅជាមួយ​ទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D)។ ដំណោះស្រាយ​ពេលខ្លះ​បានផល ពេលខ្លះ​មិនសូវជាបានផល តែទោះយ៉ាងណា​ក៏​ដោយ ការ​កំណត់បញ្ហា​ស្ត្រេសអស់ទាំងនោះ​ឲ្យជាក់លាក់ ថា​កើតឡើង​ដោយ​សារអ្វី ហើយ​ដោះស្រាយ​ឲ្យបាន​ជារឿងល្អបំផុត ដើម្បី​កុំឲ្យ​ប៉ះពាល់ដល់​ស្ថានភាព T1D យើង។

២. កំណត់សញ្ញា​ជាតិស្ករឡើងចុះ ឬប្រែប្រួល

ជាតិស្ករ​ឡើងចុះ ឬ​ប្រែប្រួល​​ដោយ​សារ​​ ​​អារម្មណ៍ស្ត្រេសតប់ប្រមល់ប្រភេទផ្សេងៗគ្នា។

អត្ថបទ​ដែលគ្នាយើងកំពុងអាននេះ នឹង​បង្ហាញ​ច្បាស់​ពី​កត្តា ឬមូលហេតុដែលបណ្ដាល​ឲ្យ​​មាន​បញ្ហា "ជាតិស្ករឡើងចុះ ឬជាតិស្ករប្រែប្រួល" ដោយ​បញ្ហា ឬ​អារម្មណ៍​តប់ប្រមល់ ស្ត្រេស​ជាប់ជាប្រចាំ។ អារម្មណ៍​ស្ត្រេស​កើត​ឡើង​ មាន​ឫសគល់និងមូលហេតុវា។ ដូច្នេះ​ការ​បកស្រាយ​ថ្ងៃនេះ ​គ្រាន់តែបង្ហាញ​ពី​មូលហេតុ​ដែល​ស្ត្រេស​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​អ្នកមាន​ទឹកនោមផ្អែម​យ៉ាងម៉េច។ ជាការ​ពន្យល់សាមញ្ញៗ ​មិនមែន​ជា​បកស្រាយ​តាមបែបក្បួនវេជ្ជសាស្ត្រ ក្បួនពេទ្យនោះទេ។ យ៉ាងណា​មិញ​ ស្ថានភាព​ម្នាក់ៗមិនដូចគ្នា ដូច្នេះ ​ចំណុចខ្លះ​អាច​មិនត្រូវ១០០% នឹងស្ថានភាព​គ្នាយើង​ខ្លះ ប៉ុន្តែ​អាច​យកទៅពិចារណា​បន្ថែមបាន។

ជាតិស្ករឡើងចុះ ឬជាតិស្ករប្រែប្រួល​ អាច​បណ្ដាល​មក​ពី​កត្តាមួយចំនួន​​​ដូចខាងក្រោម៖

សម្ពាធ

ការរង​សម្ពាធ​ជះឥទ្ធិពល​លឿន​បំផុត​ដល់​សុខភាព​ផ្លូវចិត្តយើងម្នាក់ៗ។ កាលណា​អារម្មណ៍តានតឹង ​ឬរងសម្ពាធ នោះ​រាងកាយយើង​នឹង​បញ្ចេញ​អ័រម៉ូនស្ត្រេស ហើយ​ជាទូទៅ​ជាតិស្ករនឹង​ឡើង​ខ្ពស់ (Surwit et al., 1992)។

នៅពេលដែល​មាន​បញ្ហា​រាំងខ្ទប់​អាំងស៊ុយលីន (Insulin Blocker) បណ្ដាលឲ្យ​រាងកាយ​ឆ្លើយតបអត់បានល្អជាមួយ​អាំងស៊ុយលីន បើទោះជា​យើង​ខំ​ធ្វើបាន​ផែនការ​យ៉ាងណាក៏ដោយ។

បញ្ហាដំណេក

បញ្ហាដំណេក ដូចជា​គេង​មិនឆ្អែត រាងកាយ​ក៏ពិបាក​ទាញ​ជាតិស្ករក្នុងឈាម (អាំងស៊ុយលីន) ​មក​ប្រើប្រាស់​ដែរ។ ដូច្នេះ​បើ​គេង​មិនគ្រប់គ្រាន់កាលណា នោះរាងកាយ​នឹង​អស់កម្លាំងល្អិតល្ហៃ ហើយ​កម្រិតជាតិ​ស្ករ​ក៏ឡើងខ្ពស់ដែរ។

វីរុសធ្វើទុក្ខ

ទោះ​ជំងឺតិចតួចក៏ដោយដូចជា ពេល​ផ្ដាសាយ គ្រុន ឬ​មានជំងឺឆ្លងអីមួយ ហ្នឹងហើយ​ជាមូលហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​កម្រិតជាតិស្ករ​ឡើងដោយ​មិនដឹងខ្លួន ដើម្បី​ទៅ​វាយប្រហារ​ទប់ទល់នឹងមេរោគ ឬបាក់តេរី​ដែល​កំពុងធ្វើទុក្ខយើង។

អ័រម៉ូនប្រែប្រួល

ការប្រែប្រួលអ័រម៉ូន ដូចជា អំឡុងពេលវ័យជំទង់ រដូវមក ឬវ័យផុតរដូវ ទាំងពេល​កំពុងមករដូវនិង​ក្រោយ​មក​រដូវ​ សុទ្ធតែ​អាចបង្កឲ្យមានជាតិស្ករឡើង ឬធ្លាក់ភ្លាមៗ (Chaudhari et al, 2024)។ ​

ព្រឹត្តិការណ៍ធំៗ

ហេតុការណ៍ ឬ​យើង​រាប់ថា​ព្រឹត្តិការណ៍ធំៗ​របស់​ជីវិតគ្នាយើង​ម្នាក់ៗ​ដូចជា បញ្ហាគ្រួសារ​ សម្ពាធ​ពីសាលារៀន ឬ​បញ្ហាផ្ទាល់ខ្លួន​ច្រើន​គគោក​ទៀត ដែលបាន​កើត​ឡើង ដែលទាមទារការ​ប្រឈមមុខដោះស្រាយ ឬសម្រេចចិត្ត ច្បាស់ណាស់​នឹង​ប៉ះពាល់ដល់​ផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត ហើយ​ជាតិស្ករក្នុង​ឈាម។

មិនអើពើចំណីចំណុក

ស្ត្រេស​អាចធ្វើ​ឲ្យ​យើង​អត់ឃ្លានចំណី ហើយពេលខ្លះ​មិនអើពើញ៉ាំ ក៏​រំលង​អ៊ីចឹងទៅ។ អ៊ីចឹងជាតិស្ករ​អាច​ធ្លាក់ចុះខ្លាំង ឬ​ឡើង​ខ្ពស់​ខ្លាំងភ្លាមៗ

លំហាត់ប្រាណ

ការហាត់ប្រាណ​ចាត់ទុកជា​កត្តាសំខាន់មួយក្នុងចំណោម​កត្តាផ្សេងទៀត។

អ៊ីចឹង ការ​ហាត់​ប្រាណ​ច្រើន​លើសកម្លាំងពេក ឬ​ធ្វើលំហាត់ប្រាណ​តិចតួចអត់គ្រប់ នឹង​ប៉ះពាល់ដល់​កម្រិតជាតិស្ករ​ជារឿង​ចៀសមិនរួច។

៣. ចំណុចលាក់កំបាំង

ស្ត្រេសជាធម្មតា​មានទំនាក់ទំនងជាប់លាប់កាត់ផ្ដាច់​អត់​បានទៅនឹង​អារម្មណ៍​វិជ្ជមាននិង​អវិជ្ជមាន ដូចជាអារម្មណ៍តានតឹង​ ពេលមានជម្លោះ​ឈ្លោះប្រកែក ឬ​អស់កម្លាំងរលីងពីខ្លួន ​ ឬ​ពេលមាន​ស្នេហា ចូលរៀន​មហាវិទ្យាល័យដំបូងៗ ឬ​ពេល​បានការងារធ្វើជាដើម។

ឃើញទេ? ស្ត្រេស​កើត​រហូត ទោះស្ថានភាព​ខ្លះ​ល្អ ខ្លះ​មិនល្អ។ អ្វីដែលសំខាន់ៗ ​ថា​តើ​​យើងម្នាក់ៗ​កំពុងជួបផ្ទាល់​គិត​បែបណា ព្រោះកាលៈទេសៈ​យើងអត់ដូចគ្នាទេ។

កត្តាវប្បធម៌​ក៏​នៅក្នុងនោះ ក៏ជាចំណែក​បណ្ដាល​ឲ្យ​មានអារម្មណ៍ស្ត្រេស​កើតមានដែរ។ ឧទាហរណ៍ថា ​របបអាហារ​ដែលសំបូរ​កាបូអ៊ីដ្រាតខ្ពស់​ ពិសេសនៅ​កម្ពុជាយើង ឬបណ្ដាប្រទេស​មួយចំនួន​នៅអាស៊ីដែល​ញ៉ាំបាយច្រើនៗ ពិតជាធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់ដល់​អ្នក​មានទឹកនោមផ្អែម​មែនទែន។ វាជាវប្បធម៌ ជាទម្លាប់នៃការរស់នៅ​របស់យើង។ អ៊ីចឹង ការ​កាត់បន្ថយ ការ​ដក​ចំណីចំណុក ឬចំណែក​ណាមួយ​នៃ​របបអាហារដែល​បង្កផលប៉ះពាល់​ចេញ​បាន ពិតជាល្អ​សម្រាប់​អ្នក​រស់នៅជាមួយ​ទឹកនោមផ្អែមដូចពួកយើងបាន។

មួយការសិក្សាល្អិតល្អន់​មួយ​ បានរកឃើញថា អ្នករស់នៅ​ជាមួយទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) ដែលគ្រប់គ្រងជាតិស្ករ​មិនបានល្អហើយ​បណ្ដោយ​ឲ្យ​ជាតិស្ករឡើងចុះ ឬ​ប្រែប្រួល​ ​ជាទូទៅ​សុទ្ធតែ​មាន​ មានអារម្មណ៍ស្ត្រេស​អវិជ្ជមាន។ ដោយឡែក​ចំពោះអ្នកដែលគ្រប់គ្រងជាតិស្ករបានល្អ អ្នកទាំងនោះ​ក៏​មាន​ស្ត្រេសដែរ តែ​ជា​ស្ត្រេសវិជ្ជមាន (Lloyd et al., 2005)។

គិតទៅ កុំទៅផ្ដោតលើ​អ្វីដែល​បានកើត​ហើយធ្វើ​អី។ ​យើងរៀបរាប់​​ច្រើន​សន្ធឹកនេះ ​គ្រាន់តែ​ចង់​តើនរំលឹកគ្នាយើង​​ពីការ​ត្រៀមខ្លួន​ និង​វិធី​ឆ្លើយតប​​ទៅ​រាល់​បញ្ហាអស់​នោះ​​ប៉ុណ្ណោះ។ ​មិនថា​ស្ត្រេស​ដែល​​បណ្ដាល​​មក​ពី​បញ្ហាផ្ទាល់ខ្លួន ឬ​កត្តា​​ផ្សេងទេ ​សុទ្ធ​តែ​ជួយ​​ជំរុញ​យើង​ទាំងអស់គ្នា ឲ្យ​ចេះរៀបចំផែនការ​ជីវិត​ឲ្យកាន់តែ​ល្អ ទៅតាម​ស្ថានភាព​ជាក់ស្ដែង។

៤. កុំលាក់អារម្មណ៍ ស្វែងរកជំនួយ

មិនស្រួលទេ ចំពោះ​ការ​គ្រប់គ្រងស្ត្រេស ព្រោះ​រាល់ថ្ងៃ​ម្នាក់ៗមានទំនួលខុសត្រូវ មានការងារ​ត្រូវធ្វើ​ដកដៃមិនរួច រកពេល​ទំនេរអត់បានផង នៅថែម​ការថែទាំ​ខ្លួន។ ​ការរស់នៅជាមួយ​ទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) ក៏​មិន​តិច​នាក់ដែរ ​ក្នុង​នោះ​មាន​គ្រូពេទ្យ (វេជ្ជបណ្ឌិត) ​ក៏នៅមានចន្លោះ​ប្រហោងខ្លះដែរ។ ​

ចង់ដឹង​ថា​តើ អ្នក​រស់នៅជាមួយទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ ទាំងនោះ​ អាច​គ្រប់គ្រងស្ត្រេស​ និង​ថែទាំខ្លួនគេ​របៀបម៉េច ព្រោះ​សុទ្ធតែ​រវល់សឹងអី?

ជួបស្គាល់លោកស្រីវេជ្ជបណ្ឌិត​ Dr Nkiruka Okoro បានលើក​ពី​ចំណាប់អារម្មណ៍ពិសេសខ្លួន​ក្នុងការស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្ត្រអំពី​ផ្លូវចិត្ត និងជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ លោក​ស្រី​វេជ្ជបណ្ឌិត​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​បង្គោល​អប់រំ​​ពីការ​គ្រប់គ្រង​ជំងឺទឹកនោមផ្អែម​ ​និង​ជាអ្នកតស៊ូដ៏អស្ចារ្យ​ដែល​បាន​រស់នៅ​ជាមួយទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) រយៈ ៣៧ ឆ្នាំហើយនៅ​តែ​បន្តគ្រប់គ្រង​ T1D បានយ៉ាងល្អ។ ​មាន​ដើម​កំណើតនៅប្រទេស នីហ្សេរីយ៉ាង​និងបច្ចុប្បន្នរស់នៅឯ​ប្រទេសស្កុតឡែន ​វេជ្ជបណ្ឌិត​គួរ​យកជាគំរូរូបនេះ ​បញ្ជាក់​ថា​ គាត់​​ដើរតួនាទីជា ម្តាយផង​ អ្នកស្រាវជ្រាវផង​ និងអ្នកជំនាញ​សុខាភិបាលផង បើទោះបីជា​​ខ្លួនក៏ជា​អ្នករស់នៅជាមួយទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) ដែល​ត្រូវ​​គ្រប់គ្រង​ T1D រៀងរាល់ថ្ងៃយ៉ាងណាក៏ដោយ។

គន្លឹះ ៦​យ៉ាង​សម្រាប់​យកទៅអនុវត្តហើយ​បានផល មិន​ថា​រវល់​ប៉ុណ្ណាក៏ដោយ៖

១. អាទិភាពហើយ​លើកជាផែនការ (គ្រប់គ្រងម៉ោងពេលឲ្យល្អ)

"ខ្ញុំ​ផ្ដោតសំខាន់ទៅលើ​ការ​គ្រប់គ្រងពេលវេលា​ឲ្យ​បាន​ល្អត្រឹមត្រូវ ទាំង​ការងារ ការសិក្សា និង​ការ​គ្រប់គ្រងទឹកនោមផ្អែមរបស់ខ្ញុំ។ ​ខ្ញុំ​ត្រូវច្បាស់ ១០០% ថា​បាន​ពិនិត្យជាតិស្ករ រៀបចំ​របបអាហារ និង​ពេលវេលា​ហាត់ប្រាណជា​ប្រចាំ។ ការរៀបចំ​ទុកមុន ពិតជាមួយ​ខ្ញុំ​ច្រើន​មែនទែន"។

២. អាហារត្រឹមត្រូវនិងអនាម័យ

"រាល់​អាហារខ្ញុំ​សុទ្ធតែ​លាយគ្រប់សព្វទាំង ​កាបូអ៊ីដ្រាត ​ប្រូតេអ៊ីន ខ្លាញ់​ល្អ ផ្លែឈើ និង​បន្លែ។ ខ្ញុំ​ញ៉ាំទឹកគ្រប់គ្រាន់ ដែលទាំងអស់នេះ ជួយ​ឲ្យកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាម​ខ្ញុំ​មានលំនឹង​ល្អ"។

៣. កុំខ្លាចសុំជំនួយ

"ខ្ញុំប្រាប់គ្រប់សមាជិកគ្រួសារ​ខ្ញុំ​ មិត្តភ័ក្ដទាំងអស់ ឬ​អ្នករៀន​ក្នុង​ថ្នាក់ជាមួយក៏ដោយ។ នៅកន្លែងធ្វើ​ការ​ក៏​ខ្ញុំ​ប្រាប់​មិត្តរួមការងារដែរ ថា​ក្នុងស្ថានភាព​ណា ខ្ញុំត្រូវការ​ពួកគាត់ជួយ។ កាលណាពួកគាត់​ដឹង យើងមានជំហ មានកម្លាំង​ចិត្ត​រឹងមាំ និង​ទំនុកចិត្តកាន់តែ​ខ្ពស់"។

៤. អបអរសមិទ្ធផលតូចៗ ដើម្បី​ខ្លួនឯង

"ទោះតិចតួចក៏ដោយ ​សំខាន់​ឲ្យតែយើងសម្រេចបាន ព្រោះវា​ជា​កម្លាំងចិត្ត ជាខ្សែវាស់ថាខ្ញុំធ្វើរឿងត្រឹមត្រូវ ល្អ ហើយបង្កើន​ទំនុកចិត្ត"។

៥. ផ្តោតលើចំណូលចិត្ត

“ខ្ញុំសម្រាកដោយឆ្លៀត​ទៅ​​ធ្វើប្ហូម ធ្វើ​បង្អែម មើលភាពយន្ត អានសៀវភៅ និងថែសួន។ ពេលរវល់​អស់​នេះជួយឲ្យខ្ញុំសម្រួលអារម្មណ៍បានល្អ”។

៦. រៀនជាប្រចាំ

"ខ្ញុំនៅតែរៀន នៅតែ​ខំព្យាបាលស្វែងយល់ពីការថែទាំ​ទឹកនោមផ្អែម។ ចំណេះដឹង ជា​អំណាច​អាចជួយខ្ញុំ​ឲ្យដឹងពី​ការរស់នៅនិង​ការសម្រេចចិត្តដ៏ត្រឹមត្រូវនិងឆ្លាត​វៃ"។

៥. ដោះស្រាយបញ្ហានេះ គួរធ្វើម៉េចខ្លះទាំង​នៅ​សាលានិងកន្លែងធ្វើការ?

សឹងមិនគួរឲ្យជឿ​ប៉ុន្តែជាការពិត និស្សិត​អត្តពលិក​នៅ​ហ្វីលីពីន​ រស់នៅជាមួយ​ទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) អស់ ១៤ឆ្នាំ ​តស៊ូជំនះ​បញ្ហា T1D ឈ្មោះ Bianca Valimento បាន​លើកឡើង​ថា៖

“ពេទ្យបានវិនិច្ឆ័យថាខ្ញុំមាន​ទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ តាំងពីអាយុ ៦ ឆ្នាំ ដូច្នេះខ្ញុំរស់នៅនិងគ្រប់គ្រង​វាឡើងទៅជារឿងធម្មតាទៅហើយ។ ជានិ​ស្សិតកំពុងសិក្សា​ជំនាញ​វិទ្យាសាស្ត្រកីឡា ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​នេះ​ខ្ញុំ​បានរៀនច្រើនណាស់​ពី​​ការហ្វឹកហាត់ របបអាហារ កម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាម​ និងសុខភាពទូទៅខ្ញុំដើម្បី​ឲ្យ​មា​នលំនឹងល្អ។ ខ្ញុំបានបង្កើតទម្លាប់​ ពិនិត្យជាតិស្ករ ញ៉ាំអាហារសម្រន់មុនចូលគេង និងបង្កើត​ទម្លាប់គិតអីវិជ្ជមានៗ។ ចឹង​តើអ្វីជាការផ្លាស់ប្តូរជីវិតខ្ញុំពិតប្រាកដ? ងាយទេ នោះ​គឺ​ការទទួលយកហើយ​រកវិធីរស់នៅជាមួយ​ T1D។ ខ្ញុំរស់នៅ​បាន​ធម្មតា ទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទ១ ​គ្រាន់តែចំណែកមួយ​នៃជីវិត​របស់​ខ្ញុំប៉ុណ្ណោះ"។

ប្រើពេល​អស់ ២៣ឆ្នាំ រស់នៅ ​និង​គ្រប់គ្រង​ទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) គ្រូពេទ្យបកស្រាយពីរោគជំងឺ Francesca Yu បាន​សង្កត់ធ្ងន់​លើ​ការគ្រប់គ្រប់​ស្ត្រេសនៅពេលការងារ​ច្រើន​ដោយ​លើក​យក​បទពិសោធន៍​និង​ការ​អនុវត្ត​ផ្ទាល់ជា​ឧទាហរណ៍​ដើម្បីជាការពិចារណា​ថា៖

"ពេលការងារច្រើន ហើយស្ត្រេសពេក ខ្ញុំ​ដកឃ្លា​សម្រាក​បន្តិច។ ជាទម្លាប់ខ្ញុំ​ដកដង្ហើម​ចេញចូលៗវែងៗ ស្ដាប់​ចម្រៀងដែលខ្ញុំ​ចូលចិត្ត។ បទសំណព្វចិត្ត​ខ្ញុំ​ចាក់ហើយចាក់ទៀត​បួនដប់ដង​ហើយ​មិន​ធុញ​គឺ បទ Can't Help Falling in Love។ បទអីក៏ដោយ​ឲ្យ​តែយើង​ចង់ស្ដាប់​ហើយ​អារម្មណ៍​ល្អ ហើយ​ធូរស្រាលមកវិញ។ បានធូរហើយ​អាចបន្តការងារបានទៀត ខ្ញុំ​ក៏បន្តតាមហ្នឹង"។ ឃើញអត់? ទោះរវល់​បែបណាក៏ដោយ ក៏​អ្នកដែលមានទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) អាច​រកវិធីដោះស្រាយបាន​ដោយ​វិជ្ជមានដែរ។ សំខាន់បំផុត​គឺ​ខំរកវិធីដោះស្រាយ វិធី​ដែល​យើង​ចូលចិត្ត។

៦. កុំបារម្ភពេក (Hakuna Matata)

យើងដឹងហើយទទួលស្គាល់ហើយ​ថា​បើ​​ស្ត្រេស ពិតជាធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ទាំង​អារម្មណ៍និង​រាងកាយ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ការ​គ្រប់គ្រងជាតិស្ករ​ក្នុង​ឈាម​កាន់តែពិបាក។ តែបើ​ស្ត្រេសក៏ស្ត្រេស​ទៅ​មានទៅ​អី។ បើ​តានតឹងហើយ​ សម្របខ្លួន​ ហើយ​សម្រាក កុំបារម្ភពេក។ យើង​ហត់​ពេក​ហើយ សម្រាកយកកម្លាំង​សិន​ក៏ល្អ។

១០០% មិនមាន​អ្នក​ T1D ឯណា​មិន​ថ្លោះថ្លោយ​នោះទេ ប៉ុន្តែ​ចំណុច​ល្អ​បំផុត​គឺ បើមានចន្លោះប្រហោងកន្លែងណា​មួយ​តើយើង​ត្រូវធ្វើអ្វី​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នោះ។ យកចិត្តទុកដាក់​ខ្លួន​ឯង ស្រលាញ់​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យ​បាន​ច្រើន​បំផុត ជាប់ជាប្រចាំ។ ​ពេល​ខ្លះ​យើង​ត្រូវ​ស្វែងរក​ជំនួយ ធ្វើ​អ្វី​ដែល​យើង​ចូលចិត្ត ឬ​ធ្វើ​អ្វី​ ទោះជារឿង​តិចតួច តូចតាច​ក៏ដោយ ឲ្យ​អារម្មណ៍​យើង​ល្អ​ យើង​សប្បាយ​ចិត្ត ធ្វើទៅ បើមិនបង្កផលវិបាកអ្វី។

ការរស់នៅជាមួយទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) មិន​សំដៅលើ​ភាពល្អឥតខ្ចោះក្នុងការគ្រប់គ្រង​បញ្ហា​ប្រចាំថ្ងៃ​ឲ្យ​បាន​១០០លើ១០០​នោះទេ ប៉ុន្តែ​ជា​ការ​ដឹង​ខ្លួន​ថា​ត្រូវ​ធ្វើ​អ្វីខ្លះ ជា​ការ​ត្រៀមខ្លួន​ជា​ស្រេច ជា​ការ​បើក​ចិត្តទទួល​ការ​យកចិត្តទុកដាក់ ពីមនុស្សជាទីស្រលាញ់​រាល់ពេលចាំបាច់ និង​ជា​ពិសេស​ជា​ការ​បង្ហាញ​ពី​ជំហរ​ខ្លួន​ឯង​ថា យើង​អាច​ធ្វើបាន អាច​រាប់រងបាន។

យើងធ្វើបានល្អណាស់សម្រាប់ខ្លួនឯង សូមញញឹម​ឲ្យខ្លួនឯង។ យើងជាមនុស្សពូកែ ដែលបានហែលខ្លួន​បញ្ហា​និង​ផលវិបាកច្រើនរាប់មិនអស់​ដោយ​ជោគជ័យ ហើយ​នៅ​តែអាច​បន្តធ្វើបានតទៅមុខ។

ថ្ងៃស្អែកជាថ្ងៃថ្មី ថ្ងៃល្អ កុំអស់សង្ឃឹម។ គ្រប់យ៉ាង​នឹង​ប្រែជាល្អ ហើយកាន់តែ​ល្អ។