1. โรคเบาหวานก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่เท้าได้อย่างไร ?

ปัญหาแผลที่เท้าในผู้เป็นเบาหวาน เป็นหนึ่งในภาวะแทรกซ้อนเกี่ยวกับเท้าที่พบได้บ่อยในผู้เป็นเบาหวาน เนื่องจากระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงเป็นระยะเวลานานนั้นสร้างความเสียหายต่ออวัยวะต่างๆ ภายในร่างกาย ทำให้เส้นประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อในเท้าผิดปกติ ส่งผลให้เกิดปัญหาเท้าผิดรูป เส้นประสาทรับความรู้สึกผิดปกติ ปกป้องการเกิดแผลที่เท้าได้ลดลง และการไหลเวียนของเลือดไปยังส่วนของเท้าผิดปกติทำให้แผลที่เท้าใช้เวลาในการรักษาแผลที่เท้านานกว่าปกติ หากเกิดแผลที่เท้าในผู้เป็นเบาหวานจะทำให้แผลอักเสบควบคุมการติดเชื้อได้ยาก และหากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้องเหมาะสมอาจทำให้เป็นแผลเท้าเบาหวานที่อักเสบติดเชื้อเรื้อรัง จนเป็นสาเหตุที่นำไปสู่การตัดนิ้ว ตัดเท้าได้ในที่สุด

2. อาการผิดปกติที่เท้าในผู้เป็นเบาหวาน

ผู้เป็นเบาหวานควรตรวจดูเท้าของตนเองทุกวันและรีบแจ้งให้แพทย์ทราบหากมีอาการหรือความผิดปกติดังต่อไปนี้

• รู้สึกเจ็บคล้ายเข็มทิ่มตำเท้าหรือรู้สึกเหมือนมีมดหรือแมลงไต่อยู่ที่เท้าตลอดเวลา

• รู้สึกชาหรือหนาหรือรู้สึกคล้ายตนเองใส่ถุงเท้าอยู่ตลอดเวลา

• รู้สึกร้อนหรือหนาวบริเวณเท้า

• มีอาการปวดแสบปวดร้อนที่เท้า

• ขนที่ผิวหนังบริเวณหลังเท้าหลุดร่วง ผิวหนังที่หลังเท้าเรียบลื่นเป็นมัน

• สูญเสียความรู้สึกที่ขาและเท้า

• เท้าบวมข้างใดข้างหนึ่ง หรือบวมทั้งสองข้าง

• ปวดน่องมากจนต้องหยุดเดิน เมื่อนั่งพักแล้วหายทันที เดินได้ระยะทางน้อยลง

• รูปร่างและสีของเท้าเปลี่ยนแปลงไปจากปกติ

• เกิดตุ่มพองหรือมีจุดเลือดออกที่เท้า

• เกิดแผลที่เท้า
  

ผู้เป็นเบาหวานควรต้องได้รับการตรวจเท้าอย่างน้อยปีละครั้ง เพื่อทราบระดับความเสี่ยงต่อการเกิดแผลที่เท้า และการดูแลรักษาสุขภาพเท้าอย่างถูกวิธี

3. คำแนะนำเพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดแผลที่เท้าในผู้เป็นเบาหวาน

• ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในระดับใกล้เคียงปกติ

• สวมใส่รองเท้าขนาดเหมาะสมกับรูปร่างของเท้า ควรหลีกเลี่ยงการใส่รองเท้าที่มีหัวรองเท้าบีบแคบ หรือรองเท้าส้นสูงเกินกว่า 1 ½ นิ้ว และเลือกใช้รองเท้าให้เหมาะสมกับแต่ละกิจกรรม เช่น ใส่รองเท้าผ้าใบเมื่อออกกำลังกาย

• ทำความสะอาดเท้าแล้วซับให้แห้ง โดยเฉพาะบริเวณซอกนิ้วเท้าและเล็บเท้าลดความเสี่ยงต่อการเกิดเชื้อราที่เท้า

• ตัดเล็บเท้าอย่างถูกวิธี ไม่ตัดเล็บเท้าสั้นจนเกินไป ไม่ตัดมุมเล็บและด้านข้างของเล็บโค้ง ลดความเสี่ยงต่อการเกิดเล็บขบ

• ไม่เดินเท้าเปล่านอกบ้าน เพื่อปกป้องเท้า

• และหากมีความผิดปกติเกิดขึ้นที่เท้า มีความเสี่ยงต่อการเกิดแผลที่เท้าควรปฏิบัติตนตามคำแนะนำของแพทย์ นักส่งเสริมสุขภาพเท้า และผู้เชี่ยวชาญการดูแลสุขภาพเท้าอย่างเคร่งครัด

4. หากผู้เป็นเบาหวานเกิดแผลที่เท้า

ควรรีบมาพบแพทย์ หรือ ผู้เชี่ยวชาญโดยเร็วที่สุดเพื่อได้รับการรักษาที่เหมาะสม ลดความเสี่ยงต่อการเกิดการอักเสบติดเชื้อเรื้อรัง ทำให้ต้องเสียเวลาในการดูแลรักษามาก เสียค่าใช้จ่ายสูง และมีความเสี่ยงต่อการสูญเสียนิ้วเท้า บางส่วนของเท้า หรือแม้แต่ส่วนของขา

ปัจจัยหลักที่ต้องได้รับการประเมินและการดูแลหากผู้เป็นเบาหวานเกิดแผลที่เท้า มีดังต่อไปนี้

1. ผู้เป็นเบาหวานที่มีแผลที่เท้าต้องรีบได้รับการดูแลควบคุมการติดเชื้อที่แผลอย่างรวดเร็วและเหมาะสม ไม่ให้การติดเชื้อลุกลามเข้าสู่เนื้อเยื่อส่วนลึกของเท้า เช่น เส้นเอ็น กระดูก หรือข้อต่อของเท้า

2. ผู้เป็นเบาหวานที่มีแผลที่เท้าต้องรีบได้รับการดูแลประเมินสภาพการไหลเวียนเลือดที่มาเลี้ยงเนื้อเยื่อในส่วนของตำแหน่งที่เกิดแผลที่เท้าอย่างรวดเร็วและได้รับการแก้ไขปัญหาอย่างเหมาะสม

3. ผู้เป็นเบาหวานที่มีแผลที่เท้าต้องรีบได้รับการดูแลปกป้องไม่ให้มีการลงน้ำหนักตรงตำแหน่งที่เกิดแผลอย่างเหมาะสมเพื่อส่งเสริมอัตราการหายของแผล

4. ผู้เป็นเบาหวานที่มีแผลที่เท้าต้องรีบได้รับการดูแลประเมินภาวะโภชนาการ เพื่อได้รับสารอาหารที่จำเป็นต่อการซ่อมแซมส่วนที่เกิดแผล ส่งเสริมอัตราการหายของแผล

5. ข้อควรรู้

แผลที่เท้าในผู้เป็นเบาหวานสามารถป้องกันได้หากผู้เป็นเบาหวานควบคุมดูแลภาวะเบาหวานของตนเองได้เป็นอย่างดี

และได้รับการตรวจสุขภาพเท้าในผู้เป็นเบาหวานอย่างสม่ำเสมอ 

หากเกิดแผลที่เท้าขึ้นแล้วควรรีบมาพบแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญอย่างรวดเร็วเพื่อได้รับการรักษาที่ถูกต้องเหมาะสม ลดระยะเวลาในการรับการักษา ลดภาระค่าใช้จ่าย ลดความเสี่ยงต่อการถูกตัดนิ้ว ตัดเท้า หรือตัดขา และควรตรวจสุขภาพเท้าตามคำแนะนำที่เหมาะสมอย่างสม่ำเสมอเพื่อป้องกันการเกิดแผลขึ้นอีก