ក្រោយ​បានធ្វើរោគ​វិនិច្ឆ័យហើយ​បញ្ជាក់​ថាមានទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) ​ជាលទ្ធផល​ដែលផ្លាស់ប្តូរជីវិតនិងការរស់នៅ​របស់អ្នកជំងឺ។ បើគិត​ទៅ​វាលើស​ពី​ការចាក់ថ្នាំ​ដោយ​ប្រើ​កូន​ម្ជុលតូចតែមួយ​ឬកម្រិតស្ករក្នុងឈាម។ តែ​វាជាការប្រឈមមុខនឹងការភ័យខ្លាច ការមាក់ងាយ រើសអើង ​រហូត​ឈាន​ទៅ​ដល់​​ការរកឃើញកម្លាំងចិត្ត​បន្តដំណើរ​ទៅមុខទៀត​ដោយ​ខ្លួនឯង​បាន។ នៅអាស៊ី យើងនៅតែប្រឈមនឹងការខ្វះធនធាន ការអប់រំ​ពី T1D នៅ​មាន​កម្រិត ទើប​​ការយល់ដឹងមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់។ ​ទោះលទ្ធផល​បែបណាក៏ដោយ​ក៏​យើង​នៅ​តែ​អាច​រស់នៅឲ្យ​បាន​ពេញលេញ ​នៅតែមាន​ដង្ហើមដក នៅតែស៊ូ និងនៅតែរស់ដោយកម្លាំងកាយ​ចិត្ត។ ​

១. តតាំងនឹងលទ្ធផល​ធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ​លើកទី១​ក្នុង​ជីវិត

“ខ្ញុំរស់នៅម្នាក់ឯងក្នុងភូមិលើភ្នំឆ្ងាយពីគ្រួសារ។ កាល​អាយុ ២៥ ឆ្នាំ រាងកាយខ្ញុំ​ខ្សោយ តែ​អត់មាន​អ្នក​ដឹងថា ខ្ញុំ​ខ្សោយ​ដោយ​ហេតុអ្វីទេ។ ​ជាងប្រាំមួយខែ ខ្ញុំត្រូវធ្វើតេស្តជាហូរហែរ តែរកមូលហេតុ​ច្បាស់​លាស់​ថា​ខ្ញុំ​ឈឺអីអត់​ឃើញទេ។ រាល់យប់​ ​ខ្ញុំ​បន់ស្រន់​មិនលោះ​ថ្ងៃ ​ថា​បើខ្ញុំត្រូវស្លាប់ សូមឲ្យខ្ញុំស្លាប់នៅជិតមនុស្សដែលខ្ញុំស្រលាញ់។ អ្វីដែលឈឺចាប់បំផុតគឺរកមូលហេតុ​ថា​ឈឺអី​ឲ្យ​ប្រាកដ​អត់​ឃើញ"។

សារ​ពី​អ្នករស់នៅ​ជាមួយទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទទី១ (T1D) តាំង​ពី​ឆ្នាំ ២០១៧ នៅប្រទេស​ឥណ្ឌា — ​Rekha Negi ។

“កាល​ខ្ញុំអាយុ ១៣ ឆ្នាំ។ ខ្ញុំញ៉ាំសុទ្ធ​តែ​អាហារល្អ រាងកាយ​សកម្មឥតឈប់​ ហើយមិនសូវឈឺផ្ដាស​ទេ។ តែមានថ្ងៃមួយ ខ្ញុំក្រោយក​ឈរ​អត់​រួច។ ភ្នែក​ចាប់​ផ្ដើម​ស្រវាំង ព្រិល​ មើល​អី​អត់​ឃើញ។ ឃើញចឹង​ប៉ា គាត់​​យកខ្ញុំ​ទៅ​ពេទ្យ ក្រោយ​ពិនិត្យ​ហើយវេជ្ជបណ្ឌិតបាននិយាយថា ​ខ្ញុំ​មានជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ មើល​អត់​ជា​ទេ ត្រូវ​​នៅជាមួយខ្ញុំ​ពេញ​មួយ​ជីវិត។ ដំបូងៗ​ខ្ញុំ​អត់​ទាន់​​យល់​ថា ពាក្យប៉ុន្មាន​ម៉ាត់​របស់​គ្រូពេទ្យ​កាល​ណោះ​​នឹងផ្លាស់ប្តូរជីវិតខ្ញុំម៉េច​ខ្លះទេ​ទៅ​អនាគត។ ជាតិស្ករ​ក្នុង​ឈាម​ឡើង​ចុះ ​​ទាំង Hypo និង Hyper សុទ្ធតែ​ធ្វើទុក្ខ ប៉ះពាល់​​ ហើយ​បណ្ដាល​ឲ្យ​ការសិក្សារបស់ខ្ញុំកាន់តែពិបាក។ មិត្ដភ័ក្ដិនៅ​សាលា លោកគ្រូ​អ្នកគ្រូ​អី ​គាត់​អត់​​យល់​ពីបញ្ហា​ទឹកនោមផ្អែម​អស់​នេះ​ទេ។ ចឹងហើយ​បាន​ជា​ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ដូចជាមនុស្សចម្លែក​ ដែល​មាន​រាងកាយខុសគេ​តែឯង”។
— Johanah Co អ្នកជំងឺ T1D ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០១ រស់នៅ​ឯប្រទេសហ្វីលីពីន។

សារទាំងនេះ គ្រាន់តែ​សម្រាប់​ដាស់តឿន​គ្នាយើង រាល់ពេល​ដែល​យើង​គិត​ថា ជីវិតយើង​មាន​ផលវិបាក​មិនអាច​បន្តទៅមុខបាន។ សារនេះ​ជា​កម្លាំងចិត្ត ឲ្យយើង​បន្ត​បោះជំហាន​និង​ក្ដីសង្ឃឹមទៅមុខទៀត។

២. ម៉េចក៏​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) ជា​បញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ?

ជាក់ស្ដែង​នៅ​តំបន់​ដែលមានធនធានកំណត់ ឬ​ដូចនៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​អី​ កុមារដែលមាន​ទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) តែងប្រឈមមុខនឹង​គ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិត។ ការវិនិច្ឆ័យខុស ឬការរកឃើញជំងឺយឺតពេក ​ជារឿងឧស្សាហ៍​កើត​ណាស់​ ជាពិសេសនៅ​ជនបទ ឬតំបន់ដាច់ស្រយ៉ាល ដែលបុគ្គលិកសុខាភិបាល និងការអប់រំអំពីជំងឺទឹកនោមផ្អែមនៅមានកម្រិត​តិចតួច។ បើមិនមាន​ចំណេះដឹង ឬ​ការយល់ដឹងពីជំងឺ ​ការ​ទទួល​បាន​ថ្នាំ​អាំងស៊ុយលីនទាន់ពេលវេលា​ ឬការថែទាំចាំបាច់​ត្រឹមត្រូវទេ​ នោះ​អ្នក​ជំងឺ​ជា​កុមារ​ច្រើនណាស់​​រស់មិន​លើសមួយឆ្នាំទេ ក្រោយ​ពី​ការ​ធ្វើ​រោគវិនិច្ឆ័យ។ យោង​តាម​ (Ogle et al., 2018)។ ​

ភាពក្រីក្រ ប្រព័ន្ធសុខាភិបាលអន់ថយ​ និងការខ្វះខាតការអប់រំជាភាសាដែលអ្នក​ជំងឺ​អាច​យល់​បាន ពិត​ជា​ធ្វើ​ឲ្យ​ពួកគេ​កាន់តែ​លំបាកដើម្បី​ទទួល​បាន​ការអប់រំត្រឹមត្រូវ។ គ្រួសារ​ច្រើនត្រូវទទួល​បន្ទុក​គ្រប់គ្រងទឹកនោមផ្អែមប្រភេទ១ (T1D) ដោយខ្លួនឯង ដោយគ្មានឧបករណ៍ជំនួយ​ ឬការគាំទ្រដែលពួកគេត្រូវការ។ (Chan et al., 2020; Ng et al., 2022) ចេញផ្សាយ​បែប​នេះ។

បញ្ហានេះ​អាចផ្លាស់ប្តូរបាន ​បើបាន​វិនិច្ឆ័យទាន់ពេល មានលទ្ធភាព​រកទិញ​អាំងស៊ុយលីនមកប្រើ​បាន និងសហគមន៍គាំទ្រ​រឹងមាំ កុមារដែល​រស់នៅជាមួយ​ទឹកនោមផ្អែម​អស់នោះ​ប្រាកដ​ជា​អាចរស់នៅឲ្យ​បាន​ពេញលេញ និងមានសុខភាពល្អដូចគេឯង​បាន។ មិនគួរឲ្យមានកុមារណាម្នាក់ស្លាប់ដោយសារ​ជំងឺដែលអាចគ្រប់គ្រងបាន ដោយគ្រាន់តែការថែទាំត្រឹមត្រូវនោះទេ។

៣. រស់នៅឲ្យ​បាន​ពេញលេញ ជាង​រស់នៅ​គ្រាន់​តែទប់ទល់

"​អាយុ ២១ ខ្ញុំជាអ្នករាំ​អាជីព ប៉ុន្តែក្រោយ​គ្រូពេទ្យ​វិនិច្ឆ័យថាខ្ញុំ​មានជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) ខ្ញុំស្រក​អស់ ​​១២គីឡូក្រាម ហើយលា​ឈប់​ពី​ការងារដែល​ខ្ញុំ​ស្រឡាញ់។ ខ្ញុំសម្រេច​ចាកចេញ តែ​​អត់​ដឹងថាទៅមុខ​ទៀត​ជីវិតខ្ញុំ​ទៅ​ជាបែប​ណាទេ។ ខ្ញុំចាប់ផ្តើមស្តីបន្ទោស ហើយ​ដាក់​បន្ទុកគ្រប់បែបយ៉ាង​ទៅ​លើ​ជំងឺ T1D ដែល​ចូល​មក​ជីវិតខ្ញុំ។ ខ្ញុំយំរាល់យប់​។ ខ្ញុំ​បាក់ទឹកចិត្ដរាប់ខែ។ ​គ្រួសារខ្ញុំក៏ពួកគាត់​ពិបាកចិត្តដែរ។ អ្នក​ខ្លះជឿថា អាំងស៊ុយលីន​គ្រោះថ្នាក់ ឬជារឿង​ខ្មាស់អៀន។ មួយ​ខែដំបូង ខ្ញុំ​លំបាកណាស់ ដែល​ខ្ញុំត្រូវចាក់អាំងស៊ុយលីនរាល់ថ្ងៃ ​ជាតិស្ករ​ឡើងចុះៗ ហើយសម្ពាធផ្លូវចិត្តខ្ញុំ​កាន់​តែ​ពិបាក​ឡើងៗ។ ខ្ញុំដឹងខ្លួន​ថា​រាងកាយ​​ខ្ញុំខ្សោយហើយ​ឯកាណាស់។ ពីមួយ​ពេល​ទៅ​មួយ​ពេល ខ្ញុំចាប់ផ្តើមស្វែងយល់​​ ខ្ញុំចាប់ផ្តើមនិយាយ និងចាប់ផ្តើមយកចិត្តទុកដាក់​អ្នកដទៃទៀត។ ​ពេលនោះហើយ ជាគ្រា​ដែល​ខ្ញុំ​ជឿថា អ្វីៗ​សុទ្ធតែ​អាច​ទៅរួច ទោះយើង​មាន​ទឹកនោមផ្អែមប្រភេទ១ហ្នឹង​ក៏​ដោយ"។

សារ​ពី​អ្នករស់នៅ​ជាមួយទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទទី១ (T1D) តាំង​ពី​ឆ្នាំ ២០១៥ ដែលរស់នៅប្រទេស​ឥណ្ឌា — ​Jyotsana Rangeen ។

"ខ្ញុំចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំណាស់ ទម្រាំ​អាច​ទទួលយកការពិតថា ខ្ញុំមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D)។ ពីមុន ​ឲ្យ​តែ​ពេល​អត់ស្រួលខ្លួន​ធ្វើ​ទុក្ខ ​អារម្មណ៍​ខ្ញុំ​ដក់ជាប់​ ហើយ​ស្ដីបន្ទោស​ជំងឺនេះ​មុន​គេ។ មានពេលខ្លះ ខ្ញុំបាក់ទឹកចិត្ត អត់​​សង្ឃឹមខ្លាំង រហូត​គិត​ដល់​លែង​​ចង់រស់បន្តទៀតក៏មាន។ ​មាន​ពេល​មួយដែលជាជាតិស្ករទាបខ្លាំងបានធ្វើឲ្យខ្ញុំភ្ញាក់រលឹកហើយ​​ដឹងថា ខ្ញុំមិនអាចរត់គេចពី T1D បានទេ តែត្រូវទទួល​យក​ហើយ​រៀនរស់នៅ​ជាមួយវា"។

សារ​ពី​អ្នករស់នៅ​ជាមួយទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទទី១ (T1D) — Johanah។

៤. ទម្លាប់រស់នៅប្រចាំថ្ងៃ​ល្អៗ

មែនទែន​ទៅ​មិនមានរូបមន្តល្អទេវតា​ល្អ​ឥតខ្ចោះណាឲ្យ​ត្រូវ​​គ្រប់គ្នាទេ ប៉ុន្តែអ្នក​រស់នៅជាមួយ​ទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ (T1D) ​មានទម្លាប់ស្រដៀងៗគ្នាដែលជួយឲ្យរស់នៅបានល្អ។ ទម្លាប់សាមញ្ញៗក៏ពិតមែន ​​តែ​អាចបានផល​​ធំមួយក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ៖

• រក្សាជាតិស្ករនៅក្នុងកម្រិតគោលដៅល្អ (TIR)។ ព្យាយាមរក្សាជាតិស្ករនៅចន្លោះ ៧០–១៨០ mg/dL (ឬ ៣.៩–១០.០ mmol/L) ឲ្យបានប្រហែល ៧០% នៃពេលថ្ងៃ ឬ​​ប្រហែល​ ១៧ ម៉ោង។ បើ​ធ្វើ​អ៊ីចឹង​បាន ​វាជួយឲ្យរាងកាយយើង​មានថាមពលល្អ និងមានស្ថេរភាពសកម្មភាព​ប្រចាំថ្ងៃ។ Endocrine Society, 2022 ចេញផ្សាយ​ដូច្នេះ។

• ចាក់អាំងស៊ុយលីនមុន​បរិភោគអាហារ (Pre-bolus insulin) ឲ្យ​បាន​មុន​ ១៥–៣០ នាទី ដើម្បីជួយឲ្យជាតិស្ករមិនឡើងលឿនក្រោយញ៉ាំ។

• យើង​គួរ​បរិភោគអាហារដែលសម្បូរទៅដោយជាតិសរសៃ​ដូចជា សណ្តែក ល្ហុង តៅហ៊ូ បន្លែស្លឹក បន្លែ​បៃតង អង្ករ​សម្រូប ​អង្ករ(សម្បុរ)ខ្មៅ ឬអង្ករក្រហម ​និងដំឡូងបារាំងផ្អែមជាដើម។ អាហារទាំងនេះអាចជួយឲ្យគ្រប់គ្រងជាតិស្ករបានល្អប្រសើរ (Zeng et al., 202…)។

• ប្រើប្រាស់សម្ភារៈ​និង​បច្ចេកវិទ្យា ដើម្បី​សម្រួល​ដល់ជីវិតប្រចាំ​ថ្ងៃ។ ​កម្មវិធីតាមដានអាហារ ឬ Platform ដូចជា ChatGPT អាចជួយយើង​ដើម្បី​គណនាបរិមាណ​កាបូអ៊ីដ្រាត និងរៀបចំអាហារប្រចាំថ្ងៃបាន​ល្អដែរ។ ឧបករណ៍ដូចជា ម៉ាស៊ីនតាមដានជាតិស្ករបន្ត (CGM) និង ម៉ាស៊ីនចាក់អាំងស៊ុយលីនស្វ័យប្រវត្តិ (Insulin pump) ​បើប្រើ​បាន ក៏អាចជួយឲ្យការគ្រប់គ្រងជាតិស្ករក្នុង​ឈាម​យើង​បានប្រសើរឡើង​ដែរ។ គិត​ដោយ​ឡែក បើ​ទោះ​ជា​​មិនមានឧបករណ៍ ឬ​បច្ចេកវិទ្យា​អី​អស់​នេះ​​ ក៏​ការតាមដានជាតិស្ករប្រចាំថ្ងៃ ការចាក់អាំងស៊ុយលីនឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ និងការយកចិត្ត​ថែទាំ​​ខ្លួនឯងជាប្រចាំ ក៏អាចបានផលល្អដែរ។

• ពិភាក្សាជាប់​ប្រចាំ​ជាមួយក្រុមវេជ្ជបណ្ឌិតរបស់យើង។ ​ត្រូវពិនិត្យ​បរិមាណ​អាំងស៊ុយលីនប្រឆាំងនឹងកាបូអ៊ីដ្រាត បញ្ហា​​ប្រតិកម្ម​រាងកាយរាល់ពេល​ចាក់​​អាំងស៊ុយលីន ​បរិមាណអាហារ ដូសកែតម្រូវ និង កម្រិតសកម្មភាពរាងកាយឲ្យ​ជាប់​លាប់​ជា​ប្រចាំ។ បើ​មាន​ចម្ងល់​អី​ ​កុំ​អៀនកុំខ្លាចក្នុងការសួរសំណួរ។ ស្វែងយល់​ជា​ចំណេះដឹង​បន្ថែម​ពី​ចម្ងល់​ដែល​យើង​ចង់​​សួរ​ជាជំហានដ៏សំខាន់ឲ្យ​សុខភាពយើង​កាន់​តែ​ល្អជាងមុន។

• ប្រុងប្រយ័ត្ន! ចំពោះជាតិស្ករ​នៅ​ក្នុង​​ទឹកជ្រលក់រសជាតិ​ប្រៃៗ ព្រោះទោះជាប្រៃ​តែ​វា​មាន​ជាតិ​ស្ករបង្កប់។ ទឹកជ្រលក់ដែលមានរសជាតិប្រៃ ផ្អែម ឬហឹរ អាចបណ្តាលឲ្យយើង​បរិភោគបាយ ឬ​​អាហារដែលមានជាតិ​កាបូអ៊ីដ្រាតច្រើនជាងដោយ​មិន​ដឹង​ខ្លួន ឬ​លើស​បរិមាណ​កំណត់។ អាហារហឹរខ្លះក៏អាចធ្វើ​ឲ្យ​យើង​កាន់តែ​ឃ្លាន ឬបណ្ដាលឲ្យញ៉ាំច្រើនជាងធម្មតា។ ដូច្នេះ​សូម​ប្រយ័យត្ន​យើង​តាមដាន។

• ត្រៀមខ្លួនឲ្យរួចរាល់ មិនថាធ្វើដំណើរទៅណាក៏ដោយ ត្រូវ​ត្រៀម​ហើយ​យក​ អាំងស៊ុយលីន ឧបករណ៍វាស់កម្រិត​ជាតិស្ករ ផឹក និងអាហារសម្រន់ តាមខ្លួនជានិច្ច។ ​បើមានអារម្មណ៍នឿយហត់ ឬខ្សោយ​អស់កម្លាំង​ ត្រូវ​ព្យាយាម​គេង​សម្រាក​ថ្ងៃ​យកកម្លាំង​ឲ្យ​បាន ១៥ ទៅ ៣០នាទី។

• ភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយមនុស្ស​ថ្មីៗ។ ព្យាយាម​ស្វែង​រក​សហគមន៍ឬក្រុមគាំទ្រ​អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម មិនថាជា អនឡាញឬផ្ទាល់ទេ សុទ្ធតែ​ល្អ​សម្រាប់​យើង។ ​បើ​មិនទាន់ស្គាល់​សហគមន៍​ឬ​ក្រុម​ណា​ទេ គ្នាយើង​អាច​សាកល្បងចូលរួមជាមួយសហគមន៍ដូចជា HelloType1 ឬ deDOC.org បាន ​ដើម្បីចែករំលែកបទពិសោធន៍ ទទួលបានដំបូន្មាន និងកម្លាំងចិត្តពីមិត្តរួមជំងឺ ដែលកំពុង​រស់នៅជាមួយ​ទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ ដូចយើង។

៥. កែប្រែការឈឺចាប់​ជាគោលដៅ៖ មកស្ដាប់សាច់រឿង​របស់ UDAI

"ពេលពេទ្យប្រាប់ខ្ញុំ​ថា ខ្ញុំ​ត្រូវចាក់​អាំងស៊ុយលីន ត្រូវពិនិត្យជាតិស្ករ​ជា​ប្រចាំ ហើយ​ត្រៀមចិត្ត។ អារម្មណ៍​ពេលហ្នឹង​ដូចអស់ព្រលឹងពីខ្លួន ដូចរស់បានតែរស់ ប៉ុន្តែ​ជាក់ស្ដែង​ខ្ញុំ​ចង់​ធ្វើអីបាន​លើសនេះ។ ខ្ញុំជាអ្នកស្រឡាញ់ការផ្សងព្រេង អ៊ីចឹង​ទឹកនោមផ្អែមប្រភេទ១ មិនអាច​បញ្ឈប់ខ្ញុំ​ត្រឹមនេះបានទេ។ ​ដូច្នេះហើយ​បាន​ជា​ខ្ញុំ​សម្រេចចិត្តបង្កើត​អង្គការ UDAI ដើម្បី​អប់រំពី​ជំងឺទឹកនោមផ្អែមឡើង។ យើង​បាន​ជួយ​ក្មេងៗដែល​មាន​ទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទ១ដោយ​ធ្វើ​រោគវិនិច្ឆ័យ​ទាន់ពេល ផ្ដល់​ថ្នាំ​ចាក់​អាំងស៊ុយលីន ផ្ដល់​ការ​អប់រំ និង​ការលើកទឹកចិត្តដល់ពួកគេ។ មក​ទល់​សព្វថ្ងៃនេះ ​បេសកកម្មយើង​បាន​ជួយដល់​អ្នកជំងឺក្មេងៗ លើស ៥០០នាក់​ដោយ​ឥតគិតថ្លៃ។ ខ្ញុំ​លំបាកច្រើនណាស់ តែ​ខ្ញុំ​នៅមានកម្លាំងចិត្ត​មិនរាថយ។ ជាក់ស្ដែងទៅ ខ្ញុំ​យំ​រហូត ឆ្ងល់​មិនទុកចិត្តខ្លួនឯងសោះ ហើយ​ទោះធ្វើការ​ក៏​អត់មានកម្លាំងកំហែង និយាយ​ទៅ​បាក់ទឹកចិត្ត។ ​តែដល់ពេលខ្ញុំ​មាន​គោលដៅជីវិត អ្វីៗប្រែប្រួលហើយ​ប្រសើរឡើង។ ​ពិតណាស់​ថា អត់មាន​អ្នក​ណាម្នាក់​ប្រឈមនឹង​បញ្ហា​ទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទទី១ (T1D) តែឯងគ្រប់មុខ​បាន​នោះ​ទេ គឺ​ត្រូវ​តែ​មាន​ជំនួយគាំទ្រ ​ការ​បង្រៀនណែនាំ​ពីមនុស្ស​ជុំវិញខ្លួន គ្រូពេទ្យ ឬ​សហគមន៍​ជាដើម"។

សារ​ពី​អ្នករស់នៅ​ជាមួយទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទទី១ (T1D) — Rekha។

រាយរ៉ាប់​បន្ថែម​ពី​អង្គការ​ដែល​ខ្លួន​បាន​បង្កើត (UDAI) Rakha ថា​ UDAI បាន​ជួយ​និង​ផ្ដល់​ក្ដីសង្ឃឹម​ដល់​ទាំងក្មេងៗ​និង​មនុស្ស​ធំបែបនេះ​ថា៖

• ការគាំទ្រពីគ្រួសារគឺជាគន្លឹះនៃទំនុកចិត្ត។ ពេលកុមារមានគ្រួសារយល់ចិត្ត និងគាំទ្រពិតប្រាកដ ពួកគេមានអារម្មណ៍ថាមានសុវត្ថិភាព ព្រោះ​សមាជិក​ក្នុងផ្ទះ​យល់​ចិត្ត​គេ។ អ៊ីចឹង​គេ​អាចប្រឈមមុខនឹងជំងឺបានដោយមិនខ្លាច។

• ការអប់រំសំខាន់ណាស់ ខ្វះ​មិន​បាន។ ពេលយល់ថាអាំងស៊ុយលីនដំណើរការយ៉ាងដូចម្តេច និងត្រូវថែរក្សារបៀបរស់នៅប្រចាំថ្ងៃយ៉ាងដូចម្តេច ជីវិតយើង​កាន់តែ​ងាយស្រួល និងអាចគ្រប់គ្រងបានល្អជាងមុន។

• ប្រែក្លាយ​ការឈឺចាប់ឲ្យក្លាយជាកម្លាំងចិត្ត។ ពេលយើង​បទពិសោធន៍យើង​អាច​ជួយអ្នកដទៃបាន វាមិនត្រឹមតែជួយពួកគេទេ ប៉ុន្តែជួយឲ្យចិត្តយើងមានសុភមង្គល និងមានន័យក្នុងជីវិតដូចគ្នាដែរ។

• សហគមន៍ជា​កន្លែង​បង្កើត​ទំនាក់ទំនងនិង​ចំណងមិត្តភាព។ ចំណាយ​ពេលវេលា​​ជាមួយអ្នក​ដែលយល់ចិត្ត​យើង​ ​នឹងធ្វើឲ្យយើង​មានអារម្មណ៍ថាមិនឯកោ មិនចង់នៅ​តែឯង ហើយ​កាន់តែមានកម្លាំងចិត្ត។

• ចង់បានល្អ ចង់​បាន​ផ្លែផ្កា​ត្រូវ​តែ​​ខំប្រឹងប្រែង តែ​ឲ្យតែ​មាន​ការគាំទ្រត្រឹមត្រូវ យើងដឹង​តែ​អាចរស់នៅ​ដោយ​ជីវិត​ពេញលេញបាន មិនមែនត្រឹមតែរស់ប៉ុណ្ណោះទេ។

• ចំណុចសំខាន់មួយ​ខ្វះមិនបាន​គឺ ត្រូវ​ស្វែងរកជំនួយកុំខាន។ បើគ្រួសារ មិត្តភក្តិ ឬគ្រូនៅសាលា​មិនយល់ពីបញ្ហា​យើង​ ​គួរតែស្វែងរកវេជ្ជបណ្ឌិត ឬអ្នក​ជំងឺដូចគ្នា​ដែលអាចផ្តល់ដំបូន្មានបានច្បាស់។

៦. សេរីភាព​និង​ការ​ព្យបាល

“ពេលវេលាដ៏ពិបាកបំផុតនៃជីវិតខ្ញុំ បាន​ធ្វើ​ឲ្យខ្ញុំក្លាយជាមនុស្សរឹងមាំ​ដូច​ខ្ញុំសព្វថ្ងៃ។ ខ្ញុំបញ្ចេញមតិយោបល់​នេះ មិនមែនខ្ញុំ​ធ្វើ​​អ្វីៗគ្រប់យ៉ាង​បាន​ល្អឥតខ្ចោះទេ តែ​​ខ្ញុំចង់ឲ្យអ្នកមាន​បញ្ហា​ដូចខ្ញុំ ​ដឹងឮ​ហើយ​ទទួល​បាន​​ជំនួយឲ្យបានលឿន​ជាងខ្ញុំ"។ សារ​ពី​អ្នករស់នៅ​ជាមួយទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទទី១ (T1D) — ​Rekha។

“ខ្ញុំព្យាយាម​លាក់បាំង​ថា​ខ្ញុំ​មាន​​ទឹកនោមផ្អែម​ច្រើនឆ្នាំហើយ​ ព្រោះខ្លាចគេ​រើសអើង។ ដល់ពេល​ខ្ញុំ​ឈប់លាក់បាំង ហើយ​ប្រាប់​អ្នក​ជុំវិញខ្លួន​ពីបញ្ហានេះ ​​ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថាធូរ​ហើយ​មានសេរីភាពពេញលេញ។ ខ្ញុំរកបានការងារបាន​ធ្វើ​ ចូលរួមក្រុមរាំ ហើយចាប់ផ្តើមបង្ហោះវីដេអូរាំ។ វីដេអូដំបូងបន្ទាប់ពីការវិនិច្ឆ័យ មាន​​អ្នកមើលជាងមួយលាននាក់។ ទាំងអស់នេះ​ហើយ ​ទើប​ខ្ញុំជឿថាទោះជា​រស់នៅជាមួយ​ T1D ក៏ដោយ ក៏​យើង​មិនត្រូវ​អស់សង្ឃឹម​ទេ។ ខ្ញុំនៅតែមាន​ក្ដីស្រមៃ ការ​បោះ​ជំហាន​ធ្វើ​ឲ្យ​កាន់តែល្អ ​ហើយ​ខិតខំ​សម្រេចបំណងប្រាថ្នា​ដែល​ខ្ញុំ​មាន។

អ្វីដែលធ្លាប់ជាផ្ទុកធ្ងន់ បានក្លាយជាស្ពានភ្ជាប់ខ្ញុំជាមួយមនុស្សជុំវិញខ្លួន។ ខ្ញុំរៀនបានថា ខ្ញុំមិនអាចផ្លាស់ប្តូរជំងឺរបស់ខ្ញុំបានទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំអាចជ្រើសរើសរបៀបរស់នៅជាមួយវាបាន​”។ សារ​ពី​អ្នករស់នៅ​ជាមួយទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទទី១ (T1D) — Jyotsana។

“ខ្ញុំគិតថខ្ញុំជាមនុស្ស​ខុសគេ ហើយ​ឯកា។ តែ​ពេលខ្ញុំបានចូលរួមក្នុងសហគមន៍​អ្នកទឹកនោមផ្អែម​ ខ្ញុំទទួលបាន​អារម្មណ៍​ថា​ធូរស្បើយ មាន​មិត្តភ័ក្ដ មានទំនាក់ទំនង ​និងកម្លាំងចិត្ត។ វាជាអំណោយដ៏អស្ចារ្យកាត់​ថ្លៃ​មិនបាន​ក្នុងការចែករំឡែក​ដល់​​អ្នកដទៃជាកម្លាំងចិត្ត​ (#payitforward) ទោះបីគ្មាននរណាមើលក៏ដោយ”។ សារ​ពី​អ្នករស់នៅ​ជាមួយទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទទី១ (T1D) — Johanah។

៧. បើគ្រប់គ្រង​ផលវិបាក​បាន​ល្អ​ច្រើន​ហើយ គួរធ្វើ​អ្វីទៀត?

យោងតាម សារព័ត៌មាន International Diabetes Federation Diabetes Atlas (Magliano et al., 2025) មានអ្នកជំងឺ​លើស​​ ៥៨៨ លាននាក់ហើយ​ នៅទូទាំងពិភពលោករស់ជាមួយជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ ចំនួនកំពុងកើនឡើងរហូត​ ប៉ុន្តែភាពក្លាហានរបស់យើងក៏កំពុងកើនឡើងដែរ។

ទោះ​ជា​ជំងឺ T1D អាចនៅជាមួយយើង​ពេញមួយជីវិត ប៉ុន្តែវាមិនមែនវាជាអ្វីដែលកំណត់ថា អ្នកជាអ្នកណាបានទេ។

មាន​ឧបករណ៍ជាតម្រូវការ​ត្រឹមត្រូវ ទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃល្អៗ ប្រព័ន្ធគាំទ្រ (រាប់​ទាំង​អ្នកចាំជួយ) និង កម្លាំងចិត្ត​រឹងមាំ ការតស៊ូគ្រប់យ៉ាងអាចក្លាយជាជំហាននៃការរីកចម្រើន។

ថ្ងៃនេះ យើងគួរ​បង្កើត​ទម្លាប់​វិជ្ជមាន​ណា?

• សូមជ្រើសរើស​ទម្លាប់តូចណាមួយ​ ដែលអាច​ផ្ដល់កម្លាំងចិត្ត​និង​លើកទឹកចិត្ត​យើងបាន។

• និយាយជាមួយអ្នក​ទុកចិត្ត​ណា​ម្នាក់ដែលយល់ពីអ្វីដែលអ្នកកំពុងប្រឈមនិង​ចង់​ជម្នះ។

• សម្រាក បន្ត​ខិតខំ​រៀន​រហូត ដើម្បីគ្រប់គ្រង​ស្ថានភាព​ជំងឺ​យើង​ឲ្យបាន​ពេញលេញ។

• ជីវិតយើង​មាន​តម្លៃ​ណាស់ មិនមែន​ឈប់​ត្រឹម​លទ្ធផលរោគវិនិច្ឆ័យ​ប៉ុណ្ណឹង​ទេ។

• ដឹងទេ អ្នក​ជា​មនុស្ស​អស្ចារ្យហើយ​ក្លាហាន​ណាស់។

• បញ្ហា​របស់​អ្នក​មានតម្លៃមហាសាល​កាត់​ថ្លៃ​មិន​បាន។ កុំបោះបង់ ត្រូវ​ញញឹម​ហើយ​បន្តទៅមុខទៀត​និង​រស់នៅ​ឲ្យ​បាន​ល្អបំផុត៕