Thực trạng xem nhẹ chăm sóc răng miệng

Cuộc sống trôi nhanh. Dù bạn là học sinh, phụ huynh, người đi làm bận rộn hay người chăm sóc và đang quản lý đái tháo đường típ 1 (T1D), việc lơ là chăm sóc răng miệng là điều dễ xảy ra

Nhưng sự thật là: sức khỏe răng miệng đóng vai trò rất quan trọng. Vệ sinh răng miệng kém có thể gây đau, nhiễm trùng và khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn. Đánh răng, dùng chỉ nha khoa và khám răng định kỳ không chỉ là thói quen tốt — mà còn là một phần thiết yếu trong việc sống khỏe với đái tháo đường típ 1.

Quay lại những điều cơ bản – Mối liên hệ giữa đái tháo đường và sức khỏe răng miệng

Miệng và đường huyết của bạn có mối liên hệ chặt chẽ hơn bạn nghĩ. Nướu khỏe mạnh có thể giúp duy trì mức đường huyết ổn định. Nhưng nếu nướu bị sưng, đau hoặc dễ chảy máu, đó có thể là dấu hiệu của bệnh viêm nướu răng – một tình trạng khiến việc kiểm soát đái tháo đường trở nên khó khăn hơn.

Người mắc đái tháo đường típ 1 có nguy cơ cao bị bệnh viêm nướu răng, vì đường huyết cao làm suy yếu hệ miễn dịch và làm chậm quá trình hồi phục. Nghiên cứu cho thấy, bệnh viêm nướu răng nghiêm trọng (viêm nha chu) có thể gây viêm lan rộng toàn cơ thể (Pussinen và Salomaa, 2018). Tình trạng này làm tăng nguy cơ gặp vấn đề ở tim, thận và các cơ quan khác. Khi đái tháo đường không được kiểm soát tốt, cơ thể sẽ khó chống lại nhiễm trùng và khó lành vết thương, khiến bệnh nướu răng trở nên nghiêm trọng hơn.

Vì sao việc chăm sóc răng miệng lại khó hơn ở người mắc đái tháo đường típ 1?

Người bị đái tháo đường típ 1 thường hạ đường huyết ban đêm. Mục tiêu chính là xử lý nhanh bằng cách ăn hoặc uống đường tác dụng nhanh như kẹo hoặc nước ép. Tuy nhiên, chăm sóc răng miệng thường bị bỏ quên sau đó.

Khi độ pH trong miệng (đo mức độ axit hoặc kiềm) không trở lại bình thường sau khi dùng đồ ngọt hoặc axit để xử lý hạ đường huyết, men răng (lớp ngoài cứng bảo vệ răng) có thể bị tổn thương. Đường là nguồn dinh dưỡng cho vi khuẩn trong miệng, chúng tạo ra axit làm yếu men răng. Lâu dần, điều này gây sâu răng, viêm nướu và các vấn đề răng miệng khác.

Hãy cùng học hỏi từ hành trình 9 năm sống chung với đái tháo đường típ 1 của Jyotsana Rangeen:

“Hạ đường huyết giữa đêm là một trong những thách thức tiềm ẩn của đái tháo đường típ 1 — đặc biệt khi bạn đang nửa tỉnh nửa mê, với tay lấy nước ép hoặc kẹo. Tôi nhận thấy đường ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng nếu không đánh răng sau đó.”

Tôi nhận thấy dấu hiệu mòn men răng sớm, nên tôi chú ý hơn đến việc chăm sóc răng miệng ban đêm. Giờ đây, tôi luôn để bàn chải mềm và nước súc miệng fluoride bên giường. Những thói quen nhỏ này tạo nên sự khác biệt lớn. Nụ cười tự tin giúp tôi cảm thấy tốt hơn, dù trong những khó khăn của T1D. Tôi biết ơn những bài học mà hành trình này mang lại mỗi ngày!

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (2017) và Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh toàn cầu 2015, sâu răng là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến nhất trên thế giới. Nguyên nhân chủ yếu là do ăn nhiều đường và không vệ sinh răng miệng đúng cách. Nếu không điều trị kịp thời, sâu răng có thể gây đau, nhiễm trùng, khó ăn uống hoặc ngủ, thậm chí ảnh hưởng đến sự phát triển và sức khỏe tổng thể. Ở những nơi hạn chế tiếp cận dịch vụ chăm sóc, nhiều người phải nhổ răng vì thiếu dịch vụ nha khoa giá cả phải chăng.

Cần làm gì bây giờ?

Dominika Antoniszczak, nha sĩ người Ba Lan sống chung với đái tháo đường típ 1 suốt 7 năm, từng đặt câu hỏi trong nghiên cứu của mình: “Bạn nghĩ tôi có đánh răng sau một cơn hạ đường huyết lúc 3 giờ sáng không?” Nghiên cứu của cô khám phá những khó khăn thực tế mà người sống với T1D gặp phải trong chăm sóc răng miệng.

Dưới đây là những chia sẻ từ người sống với đái tháo đường típ 1 (theo D. M. V. Antoniszczak và cộng sự, 2022):

Nam, sống với T1D 19 năm: “Tôi bị viêm nướu khi 29 tuổi. Việc kiểm soát đường huyết kém hồi thiếu niên khiến tình trạng tệ hơn. Giờ đây, nó ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của tôi.”

Nữ, sống với T1D 25 năm: “Tôi tránh uống nước trái cây vì nó có tính axit và gây sâu răng, nhưng đó cũng là cách hiệu quả nhất để xử lý hạ đường huyết.”

Nam, sống với T1D 40 năm: “Trước khi dùng máy theo dõi đường huyết liên tục (CGM), tôi hay bị hạ đường huyết ban đêm và gặp nhiều vấn đề răng miệng. Từ khi dùng CGM, tôi hiếm khi bị hạ đường huyết ban đêm và răng miệng cũng ổn định hơn.”

Dưới đây là một số mẹo từ bác sĩ Dominika về cách xử lý hạ đường huyết ban đêm, đặc biệt dành cho những người gặp khó khăn trong việc chăm sóc răng miệng sau đó:

Sau một cơn hạ đường huyết ban đêm, hãy tạo thói quen súc miệng bằng nước hoặc dùng dung dịch súc miệng trước khi quay lại giấc ngủ.

Sử dụng kem đánh răng có fluoride (hỏi ý kiến nha sĩ về hàm lượng fluoride phù hợp)

và dùng chỉ nha khoa thường xuyên.

Gặp bác sĩ chuyên khoa nha chu – nha sĩ chuyên điều trị bệnh viêm nướu – để được

chăm sóc đúng cách.

Hãy cùng giữ gìn nụ cười khỏe mạnh!

Duy trì đường huyết trong khoảng 70–180 mg/dL (3,9–10 mmol/L) ít nhất 70% thời gian

trong ngày (khoảng 16 tiếng) giúp bảo vệ sức khỏe răng miệng và toàn thân. Tuy nhiên,

bạn nên trao đổi với nhóm bác sĩ chăm sóc đái tháo đường của mình vì mục tiêu có thể khác nhau.

Tìm đội ngũ chăm sóc nụ cười của bạn! Đến nha sĩ khám định kỳ mỗi 6 tháng hoặc

thường xuyên hơn nếu cần. Khám răng giúp phát hiện sớm các vấn đề và ngăn ngừa sâu răng, viêm nướu.

Tin vui là gì? Những thói quen nhỏ mỗi ngày tạo nên sự khác biệt lớn. Đánh răng,

dùng chỉ nha khoa và khám nha chu giúp bảo vệ cả miệng và cơ thể bạn. Một khoang

miệng khỏe mạnh hỗ trợ cuộc sống khỏe mạnh, đặc biệt khi bạn sống với đái tháo đường típ 1.

Cần hướng dẫn? Bạn có thể tham khảo hướng dẫn này về cách chuẩn bị cho cuộc hẹn

nha khoa của mình (D. Antoniszczak & Periodontitis-Diabetes Hub).

Hãy nhớ: Những bước nhỏ rất quan trọng. Với sự kiên trì và ý thức, bạn có thể giữ nụ

cười sáng khỏe và duy trì sức khỏe lâu dài.